<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3.dtd">
<article article-type="research-article" dtd-version="1.3" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xml:lang="ru"><front><journal-meta><journal-id journal-id-type="publisher-id">vaganov</journal-id><journal-title-group><journal-title xml:lang="ru">Вестник Академии Русского балета им. А.Я. Вагановой</journal-title><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title>Bulletin of Vaganova Ballet Academy</trans-title></trans-title-group></journal-title-group><issn pub-type="ppub">1681-8962</issn><publisher><publisher-name>Vaganova Ballet Academy</publisher-name></publisher></journal-meta><article-meta><article-id custom-type="elpub" pub-id-type="custom">vaganov-1723</article-id><article-categories><subj-group subj-group-type="heading"><subject>Research Article</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="section-heading" xml:lang="ru"><subject>ТЕОРИЯ И  ИСТОРИЯ ИСКУССТВА</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="section-heading" xml:lang="en"><subject>ТHEORY AND HISTORY OF ART</subject></subj-group></article-categories><title-group><article-title>Антропологический театр в теории и практике Ежи Гротовского</article-title><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title>Anthropological Theatre in the Theory and Practice of Jerzy Grotowski</trans-title></trans-title-group></title-group><contrib-group><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Степанова</surname><given-names>П. М.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Stepanova</surname><given-names>P. M.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>канд. искусствоведения</p><p>ул. Правды, д. 13, 191119, Санкт-Петербург</p></bio><bio xml:lang="en"><p>Cand. Sci. (Arts), Ass. Prof.</p><p>13, Pravda Str., St. Petersburg, 191119</p></bio><email xlink:type="simple">st-more@yandex.ru</email><xref ref-type="aff" rid="aff-1"/></contrib></contrib-group><aff-alternatives id="aff-1"><aff xml:lang="ru"><institution>Санкт-Петербургский государственный институт кино и телевидения</institution><country>Россия</country></aff><aff xml:lang="en"><institution>St. Petersburg State University of Film and Television</institution><country>Russian Federation</country></aff></aff-alternatives><pub-date pub-type="collection"><year>2021</year></pub-date><pub-date pub-type="epub"><day>30</day><month>09</month><year>2021</year></pub-date><volume>0</volume><issue>4</issue><fpage>121</fpage><lpage>134</lpage><permissions><copyright-statement>Copyright &amp;#x00A9; Степанова П.М., 2021</copyright-statement><copyright-year>2021</copyright-year><copyright-holder xml:lang="ru">Степанова П.М.</copyright-holder><copyright-holder xml:lang="en">Stepanova P.M.</copyright-holder><license xml:lang="ru" license-type="creative-commons-attribution" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" xlink:type="simple"><license-p>Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.</license-p></license><license xml:lang="en" license-type="creative-commons-attribution" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" xlink:type="simple"><license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.</license-p></license></permissions><self-uri xlink:href="https://vaganov.elpub.ru/jour/article/view/1723">https://vaganov.elpub.ru/jour/article/view/1723</self-uri><abstract><p>Теоретические и практические работы польского режиссера Ежи Гротовского, созданные во второй половине ХХ века, продолжают оказывать мощное воздействие на современный мировой театр. Поиски Гротовского заложили актуальное направление — антропологический театр. Впервые пять периодов творчества Гротовского рассматриваются с точки зрения возникновения и развития сложной методологии исследования природы человека в рамках театральной и ритуальной традиций. Опираясь на теоретическую базу культурной (социальной) и структур[<xref ref-type="bibr" rid="cit1">1</xref>]ной антропологии, работы К. Г. Юнга, М. Элиаде, К. Леви-Строса, Д. Косинского, автор статьи анализирует сложные связи практических работ Гротовского и вводимых им на разных этапах терминов, прослеживает использование идей польского реформатора в современном антропологическом театре. Термины, предложенные Гротовским в русле разработки антропологического театра, становятся важным инструментарием для современного искусствоведения.</p></abstract><trans-abstract xml:lang="en"><p>Theoretical and practical works of Polish director Jerzy Grotowski, created in the second half of the 20th century, continue to produce a great impact on modern theatre worldwide. Grotowski’s experiments formed the basis for a popular trend — anthropological theatre. For the first time ever, the article considers the five periods of Grotowski’s creative legacy from the perspective of the uprise and development of a complex methodology of exploration of human nature in the framework of theatrical and ritual traditions. Drawing on the theoretical underpinning of cultural (social) and structural anthropology, on works by Jung, Eliade, Levi-Strauss, Kosinski, the author of the article addresses complicated connections of Grotowski’s practical works and terms, that he introduces at different stages, follows the use of the Polish reformist’s ideas in modern anthropological theatre. The terms, suggested by Grotowski in the context of development of anthropological theatre, are becoming an important tool for modern art criticism.</p></trans-abstract><kwd-group xml:lang="ru"><kwd>зритель-соучастник</kwd><kwd>мирской ритуал</kwd><kwd>бедный театр</kwd><kwd>оголенный актер</kwd><kwd>конфронтация с корнями</kwd><kwd>идеограммы</kwd><kwd>телесные техники</kwd><kwd>не-персонаж</kwd><kwd>коллективное бессознательно</kwd></kwd-group><kwd-group xml:lang="en"><kwd>participating viewer</kwd><kwd>profane ritual</kwd><kwd>a poor theater</kwd><kwd>a naked actor</kwd><kwd>a confrontation with the roots</kwd><kwd>ideograms</kwd><kwd>corporal techniques</kwd><kwd>noncharacter</kwd><kwd>collective unconscious</kwd></kwd-group></article-meta></front><back><ref-list><title>References</title><ref id="cit1"><label>1</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Grotowski J. Teatr Źrόdeł // Grotowski J. Teksty zebrane. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Instytut im. Jerzego Grotowskiego, 2012. S. 748-767.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Grotowski J. Teatr Źrόdeł // Grotowski J. Teksty zebrane. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Instytut im. Jerzego Grotowskiego, 2012. S. 748-767.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit2"><label>2</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Osiński Z. Polskie kontakty teatralne z orientem w XX wieku. Część druga: Studia. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria, 2008. 317 s.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Osiński Z. Polskie kontakty teatralne z orientem w XX wieku. Część druga: Studia. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria, 2008. 317 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit3"><label>3</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Косинский Д. Польский театр. Истории / пер. с польск. Н. Никольская, М. Ясинская; науч. ред. Н. Якубова. М.: Новое литературное обозрение, 2018. 456 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Kosinskij D. Pol’skij teatr. Istoriyi / per. s pol’sk. N. Nikol’skaya, M. YAsinskaya; nauch. red. N. Yаkubova. M.: Novoe literaturnoe obozrenie, 2018. 456 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit4"><label>4</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Шестакова А. В. Феномен «театральной антропологии» в европейской культуре второй половины ХХ века / дис. … канд. филос. наук. М. 2008. 186 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Shestakova A. V. Fenomen «teatral’noj antropologii» v evropejskoj kul’ture vtoroj poloviny HKH veka / dis. … kand. filos. nauk. M. 2008. 186 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit5"><label>5</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Степанова П. М. Антропологические концепции в театре и кино: методология создания и исследования. СПб.: СПбГИКиТ, 2020. 170 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Stepanova P. M. Antropologicheskie koncepcii v teatre i kino: metodologiya sozdaniya i issledovaniya. SPb.: SPbGIKiT, 2020. 170 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit6"><label>6</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Степанова П. Театр без кулис: театральные опыты Ежи Гротовского. СПб.: Гиперион, 2008. 176 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Stepanova P. Teatr bez kulis: teatral’nye opyty Ezhi Grotovskogo. SPb.: Giperion, 2008. 176 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit7"><label>7</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Гротовский Е. К бедному театру / пер. с англ. Л. И. Мельникова. М.: Артист. Режиссер. Театр, 2009. 304 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Grotovskij E. K bednomu teatru / per. s angl. L. I. Mel‘nikova. M.: Artist. Rezhisser. Teatr, 2009. 304 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit8"><label>8</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Шехнер Р. Теория перформанса / пер. с англ. А. Асланян. М.: V-A-C Press, 2020. 488 c.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Shekhner R. Teoriya performansa / per. s angl. A. Aslanyan. M.: V-A-C Press, 2020. 488 c.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit9"><label>9</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Васильев А. Хроника 14-го числа // Искусство кино. 1999. № 6. С. 130–147.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Vasil’ev A. Hronika 14-go chisla // Iskusstvo kino. 1999. № 6. S. 130–147.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit10"><label>10</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Гротовский Е. От Бедного Театра к Искусству-проводнику: сб. ст. / пер. с пол., вступ. ст. и примеч. Н. З. Башинджагян. М.: Артист. Режиссер. Театр, 2003. 351 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">1Grotovskij E. Ot Bednogo Teatra k Iskusstvu-provodniku: sb. st. / per. s pol., vstup. st. i primech. N. Z. Bashindzhagyan. M.: Artist. Rezhisser. Teatr, 2003. 351 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit11"><label>11</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Барба Э. Саварезе Н. Словарь театральной антропологии. Тайное искусство исполнителя / пер. И. Васюченко, М. Даксбури-Александровская, Г. Зингер, Е. Кузина. М.: Артист. Режиссер. Театр, 2010. 320 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Barba E. Savareze N. Slovar’ teatral’noj antropologii. Tajnoe iskusstvo ispolnitelya / per. I. Vasyuchenko, M. Daksburi-Aleksandrovskaya, G. Zinger, E. Kuzina. M.: Artist. Rezhisser. Teatr, 2010. 320 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit12"><label>12</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Барба Э. Бумажное каноэ: Трактат о Театральной Антропологии / пер. М. Б. Александровская. СПб.: Изд-во СПбГАТИ, 2008. 304 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Barba E. Bumazhnoe kanoe: Traktat o Teatral‘noj Antropologii / per. M. B. Aleksandrovskaya. SPb.: Izd-vo SPbGATI, 2008. 304 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit13"><label>13</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Odin Teatret 2000 / ed. by J. Andreasen, А. Kuhlmann. Aarhus: Aarhus University Press, 2000. 245 p.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Odin Teatret 2000 / ed. by J. Andreasen, A. Kuhlmann. Aarhus: Aarhus University Press, 2000. 245 p.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit14"><label>14</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Grotowski a estetyka teatralna [rozmowiala René Guady i Michel Bataillon] // Grotowski J. Teksty zebrаne. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Instytut im. Jerzego Grotowskiego, 2012. S. 299–305.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Grotowski a estetyka teatralna [rozmowiala René Guady i Michel Bataillon] // Grotowski J. Teksty zebrane. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Instytut im. Jerzego Grotowskiego, 2012. S. 299–305.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit15"><label>15</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Леви-Строс К. Структурная антропология / пер. с фр. Вяч. Вс. Иванов. М.: Академический Проект, 2008. 555 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Levi-Stros K. Strukturnaya antropologiya / per. s fr. Vyach. Vs. Ivanov. M.: Akademicheskij Proekt, 2008. 555 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit16"><label>16</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Вульф К. Антропология: История, культура, философия / пер. с нем. Г. Хайдарова. СПб.: Изд-во СПб. ун-та, 2008. 280 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Vul’f K. Antropologiya: Istoriya, kul’tura, filosofiya / per. s nem. G. Hajdarova. SPb.: Izd-vo SPb. un-ta, 2008. 280 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit17"><label>17</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Ван Геннеп А. Обряды перехода. Систематическое изучение обрядов / пер. с франц Ю. В. Иванова. М.: Издательская фирма «Восточная литература» РАН, 1999. 198 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Gennep A. van Obryady perekhoda. Sistematicheskoe izuchenie obryadov / per. s franc YU. V. Ivanova. M.: Izdatel’skaya firma «Vostochnaya literatura» RAN, 1999. 198 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit18"><label>18</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Островский А. Б. Парадигма мифологического мышления: Очерк вклада К. Леви-Строса. СПб.: Издательство «Кронос», 2004. 182 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Ostrovskij A. B. Paradigma mifologicheskogo myshleniya: Ocherk vklada K. Levi Strosa. SPb.: Izdatel’stvo «Kronos», 2004. 182 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit19"><label>19</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Mauss M. Body techniques // Mauss M. Sociology and psychology: assay. London: Routledge and Kegan Paul, 1979. P. 97–123.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Mauss M. Body techniques // Mauss M. Sociology and psychology: assay. London: Routledge and Kegan Paul, 1979. P. 97–123.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit20"><label>20</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Slowiak J., Cuesta J. Jerzy Grotowski / przekl. K. Dylewska; red. L. Kolankiewicz. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytety Warszawskiego, 2010. 207 s.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Slowiak J., Cuesta J. Jerzy Grotowski / przekl. K. Dylewska; red. L. Kolankiewicz. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytety Warszawskiego, 2010. 207 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit21"><label>21</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Kornaś T. Włodzimierz Staniewski i Ośrodek Praktyk Teatralnych Gardzienice. Krakόw: Wydawnictwo Homini, 2004. 354 s.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Kornaś T. Włodzimierz Staniewski i Ośrodek Praktyk Teatralnych Gardzienice. Krakόw: Wydawnictwo Homini, 2004. 354 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit22"><label>22</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Kornaś T. Schola Teatru Węgajty: Dramat Liturgiczny. Krakόw: Wydawnictwo Homini, 2012. 534 s.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Kornaś T. Schola Teatru Węgajty: Dramat Liturgiczny. Krakόw: Wydawnictwo Homini, 2012. 534 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit23"><label>23</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">To, co w nas ciemne, ulega prześwietleniu. Pierwsza piętnaście lat Teatru Chorea / red. i kor. M. Wόjcik. Łόdź: Stowarzyszenie Teatralne Chorea &amp; Authors, 2019. 223 s.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">To, co w nas ciemne, ulega prześwietleniu. Pierwsza piętnaście lat Teatru Chorea / red. I kor. M. Wόjcik. Łόdź: Stowarzyszenie Teatralne Chorea &amp; Authors, 2019. 223 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit24"><label>24</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Религия, ритуал, театр / под ред. Б. Холма, Б. Ф. Нилсена, К. Ведель; пер. с англ. Харьков: Гуманитарный Центр, 2018. 256 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Religiya, ritual, teatr / pod red. B. Holma, B. F. Nilsena, K. Vedel’; per. s angl. Har’kov: Gumanitarnyj Centr, 2018. 256 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit25"><label>25</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Леман Х.-Т. Постдраматический театр / пер. с нем., вст. и коммент. Н. Исаева. М.: ABCdesign, 2013. 312 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Leman H.-T. Postdramaticheskij teatr / per. s nem., vst. i komment. N. Isaeva. M.: ABCdesign, 2013. 312 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit26"><label>26</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Фишер-Лихте Э. Эстетика перформативности / пер. с нем. Н. Кандинская, общ. ред. Д. В. Трубочкин. М.: Play&amp;Play, Канон+, 2015. 276 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Fisher-Lihte E. Estetika performativnosti / per. s nem. N. Kandinskaya, obshch. red. D. V. Trubochkin. M.: Play&amp;Play, Kanon+, 2015. 276 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit27"><label>27</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Биологическая линия в театре и ритуале (лекции Е. Гротовского на семинаре в Коллеж де Франс 1997 – 1998 гг.) // Александровская М. Б. Профессиональная подготовка актеров в пространстве Евразийского театра ХХI века. СПб.: Чистый лист, 2011. C. 304–321.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Biologicheskaya liniya v teatre i rituale (lekcii E. Grotovskogo na seminare v Kollezh de Frans 1997 – 1998 gg.) // Aleksandrovskaya M. B. Professional’naya podgotovka akterov v prostranstve Evrazijskogo teatra HKHI veka. SPb.: CHistyj list, 2011. C. 304–321.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit28"><label>28</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Richards T. The Edge-Point of Performance. Pontedera: Stampato da Bandecchi &amp; Vivaldi, 1997. 107 p.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Richards T. The Edge-Point of Performance. Pontedera: Stampato da Bandecchi &amp; Vivaldi, 1997. 107 p.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit29"><label>29</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Allen-Paisant J. Body and Gesture in Derek Walcott’s Theatre // New Theatre Quarterly. 2021. № 145. P. 42–57.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Allen-Paisant J. Body and Gesture in Derek Walcott’s Theatre // New Theatre Quarterly. 2021. № 145. P. 42–57.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit30"><label>30</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Максимов В. И. Театр XX – XXI веков. Теория. Режиссура. Критика. СПб.: Чистый лист, 2019. 280 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Maksimov V. I. Teatr XX – XXI vekov. Teoriya. Rezhissura. Kritika. SPb.: CHistyj list, 2019. 280 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit31"><label>31</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Максимов В. И. Антропологический театр // Максимов В. И. Из истории теории театра и науки о театре. СПб.: Чистый лист, 2014. С. 74–78.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Maksimov V. I. Antropologicheskij teatr // Maksimov V. I. Iz istorii teorii teatra i nauki o teatre. SPb.: CHistyj list, 2014. S. 74–78.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit32"><label>32</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Turner V. From Ritual to Theatre. The Human Seriousness of Play. New York: PAJ Publications, 1982. 127 p.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Turner V. From Ritual to Theatre. The Human Seriousness of Play. New York: PAJ Publications, 1982. 127 p.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit33"><label>33</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Отюцкий Г. П. История социальной (культурной) антропологии: учеб. пос. М.: Академический Проект, Гаудеамус, 2003. 400 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Otyuckij G. P. Istoriya social’noj (kul’turnoj) antropologii: ucheb. pos. M.: Akademicheskij Proekt, Gaudeamus, 2003. 400 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit34"><label>34</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Osiński Z. Grotowski w Collège de France. Lekcja pierwsza, 24 marca 1997 // Osiński Z. Grotowski: Źrόdła, inspiracje, konteksty. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria, 1998. S. 215–232.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Osiński Z. Grotowski w Collège de France. Lekcja pierwsza, 24 marca 1997 // Osiński Z. Grotowski: Źrόdła, inspiracje, konteksty. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria, 1998. S. 215–232.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit35"><label>35</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Grotowski J. Antropologia teatralna // Grotowski J. Teksty zebrаne. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Instytut im. Jerzego Grotowskiego, 2012. S. 916–921.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Grotowski J. Antropologia teatralna // Grotowski J. Teksty zebrane. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Instytut im. Jerzego Grotowskiego, 2012. S. 916–921.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit36"><label>36</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Schechner R. Performatyka: Wstęp / przekład T. Kubikowski. Wrocław: Ośrodek Badań Twόrczości Jerzego Grotowskiego i Poszukiwań Teatralno-Kulturowych, 2006. 402 s.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Schechner R. Performatyka: Wstęp / przekład T. Kubikowski. Wrocław: Ośrodek Badań Twόrczości Jerzego Grotowskiego i Poszukiwań Teatralno-Kulturowych, 2006. 402 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit37"><label>37</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Голдберг Р. Искусство перформанса. От футуризма до наших дней / пер. с англ. А. Асланян. М.: Ад Маргинем Пресс, Музей современного искусства «Гараж», 2020. 320 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Goldberg R. Iskusstvo performansa. Ot futurizma do nashih dnej / per. s angl. A. Aslanyan. M.: Ad Marginem Press, Muzej sovremennogo iskusstva «Garazh», 2020. 320 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit38"><label>38</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Балм К. Культурная антропология и написание истории театра // Театроведение Германии: Система координат / сост. Э. Фишер-Лихте, А. А. Чепуров. СПб.: Балтийские сезоны, 2004. С. 271–281.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Balm K. Kul‘turnaya antropologiya i napisanie istorii teatra // Teatrovedenie Germanii: Sistema koordinat / sost. E. Fisher-Lihte, A. A. CHepurov. SPb.: Baltijskie sezony, 2004. S. 271–281.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit39"><label>39</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Васильев А., Абдуллаева З. Parautopiа. М.: ABCdesign, 2016. 368 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Vasil‘ev A., Abdullaeva Z. Parautopia. M.: ABCdesign, 2016. 368 s.</mixed-citation></citation-alternatives></ref></ref-list><fn-group><fn fn-type="conflict"><p>The authors declare that there are no conflicts of interest present.</p></fn></fn-group></back></article>
